ÖTEKİ

 

KÜNYE

Kitap Adı: Öteki

Yazarı: Fyodor Mihalyoviç Dostoyevski

Basım: İş Bankası Kültür Yayınları– 24.Basım- 2023

Sayfa: 181

Tür: Roman, Dünya (Rus) Klasikleri

İNCELEME:

Öteki / Dostoyevski

Dostoyevski’nin 2.kitabı Öteki, kişilik bölünmesi ve parçalanmış bilincin kurduğu tehlikeli dünyayı konu edinmesi bakımından oldukça dikkatimi çekmişti.

Kitapta başkarakter Yakov Petroviç Golyadkin asosyal, pasif bir adam. Bir devlet dairesinde 9.dereceden memur. Hikaye Golyadkin’in doktoruna uğraması ile başlıyor, konuşmaları sonrası doktoru ona daha sosyal olması, eğlenceli ortamlara katılması gerekliliğini dile getiriyor. Davet edildiğini düşündüğü bir baloya alınmaması sonrası ise içe kapanıklığı, insanlardan hoşnutsuzluğu, şüpheciliği artıyor. Ertesi gün işe gittiğinde yeni bir memurun işe alındığını görüyor ve gözlerine inanamıyor çünkü yeni memur Golyadkin’in tıpatıp benzeri. Sadece görüntüsü mü? Yeni memurun ismi de Yakov Petroviç Golyadkin. Anlayamıyor, tanışmaya, anlam vermeye çalışıyor. Ancak arkadaşlık çabaları sonu hüsran ile sonuçlanıyor. ‘Öteki’ Golyadkin kötü niyetli, düzenbaz, kendine güvenli ve girişken bir adam. Hikaye boyunca ‘hakiki’ Golyadkin’in arkasından dönen işler ile ilgili üstlerine karşı kendini aklama çabasını ve ‘öteki’ Golyadkin ile mücadelesini okuyoruz.

Beklediğimi bulabildim mi peki? Cevabı yazarın yıllar sonra Öteki için yaptığı yorum versin:

“Bu hikâye başarılı olamadı ama fikri zekiceydi; daha önce edebiyata bundan daha ciddi bir fikir sunmamıştım. Ama bu hikâyenin biçimi kesinlikle başarısızdı. On beş yıl sonra bu hatayı “toplu eserlerim” için çalışırken olabildiğince düzelttim, fakat bu hikâyenin başarısız olduğuna bir kez daha ikna oldum. Eğer bu fikir üzerine şimdi çalışıp ifade etseydim tamamen farklı bir biçime başvururdum; ama 1846'da doğru biçimi bulamadım, hikâye üzerinde hâkimiyet sağlayamadım.”

Daha 20’li yaşlarında ‘parçalanmış kişilik, nevroz, şizofreni’ gibi bir psikoloji alanına edebiyatta ilk kez değinmek gerçekten başarı. Karakterin psikolojik analizi, yaşadığı buhranın yansıtılması da öyle tabi. Ancak kitap boyunca anlatılanların gerçekten bir doppelganger (yani kan bağı olmamasına rağmen fiziken tıpatıp aynı görünen karakterler) durumumu yoksa Golyadkin’in sosyal baskı ve toplumda yer edinememe hali sonrası kafayı kırması ve kişilik bölünmesi yaşaması halimi olduğu net değil. Bu muamma da biraz yorucu. Yazarın da dediği dibi fikir başarılı ancak işleniş eksik. Yeraltından Notlar ile yazar ile barışırız diye düşünüyorum.

 

KİTAPTAN SEVDİĞİM ALINTILAR:

 

"İnsanın dış görünüşü gösterişsiz olabilir ama önemli olan aklı, güçlü duyguları ve hoş tavırlarıdır"

 

“zamanı da gelecek kurt, kuzunun döktüğü gözyaşlarının bedelini ödeyecek.”

"Şüphesiz her şey olması gerektiği gibi oldu, zaten başka türlü olamazdı."

 

DORIAN GRAY'İN PORTRESİ

 

KÜNYE

Kitap Adı: Dorian Gray’in Portresi

Yazarı: Oscar Wilde

Basım: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları– 13.Basım- 2022

Sayfa: 258

Tür: Roman, Dünya Klasikleri

İNCELEME:

Dorian Gray’in Portresi / Oscar Wilde

Yazarın tek romanı olan eser aynı zamanda dönemin katı ahlaki anlayışı çerçevesinde yazarın cinsel yönelimi nedeniyle yargılanıp tutuklanmasında da delil olarak gösterilmiş. Eser yayınlandığı dönemde eşcinselliğe özendirdiği gerekçesiyle oldukça sert eleştirilere maruz kalmış. Ancak ana teması bireyin içsel çürümesi olan kitap, güzellik algısı, gençlik kaygısı, kibir ve ahlaki yozlaşma konularını merkeze alıyor.

Dorian Gray kusursuz güzelliğe sahip, mütevazi hayatı olan bir genç. Yakın arkadaşı ve hayranı ressam Basil Hallward’ın Dorian’ın portresini resmetmesi ve ressamın arkadaşı Lord Henry ile tanıştırması sonrası Dorian değişiyor. Lord Henry güzelliğe ve zevke düşkün, narsist ve çok iyi bir manipülatör. Dorian, Henry ile daha fazla vakit geçirmeye ve onun tarzının etkisine girmeye başlar. Henry’nin portrenin estetiği ve güzelliğine yaptığı övgülerle Dorian kendi güzelliğinin farkına varır.

Birgün sonsuza kadar genç kalacak kendi portresini kıskanır ve ‘zaman her an benim gençliğimden alıyor, resim aynı kalıyor. Keşke tam tersi olsaydı. Resim değişseydi ben aynı kalsaydım’ diyerek sonsuz gençlik ve güzellik diler. Ve dilek gerçeğe döner. Bu nimet ile neler yapabileceği konusunda rehberi ise maalesef Henry’dir.  

Basil iyiliği, erdemi ve vicdanın sesini; Henry ise bir o kadar kötülüğü ve yozlaşmayı simgeliyor. Peki ya vicdanın sesi susarsa ne olur? Dorian kendi arzularının ve zaaflarının esiri olmaya başlıyor. Bu ise onun ruhsal çöküşünü hazırlıyor.

Yaşattıkları artık yüzüne değil portresine yansıyor. Portre kalın perdeler ardına, gizli odalara saklanabiliyor. Ama ya insan vicdanından ne kadar kaçabiliyor?

 

 

KİTAPTAN SEVDİĞİM ALINTILAR:

 

“Acaba psikolojiyi mutlak bir bilim dalı haline getirirsek küçücük yaşam pınarlarından her birinin sırrına erebilir miydik? Mevcut durumda kendimizi hep yanlış anlıyor, başka insanlarıysa nadiren anlayabiliyorduk.”

 

“Deneyim denilen şeyin ahlaki bir değeri yoktu. Deneyim, insanların yanlışlarına verdikleri isimdi. Ahlakçılar kural olarak, deneyimi bir tür uyarı biçimi olarak görmüş, karakterin şekillenmesinde etik açıdan faydalı olduğunu öne sürmüş ve onu bize neyi yapıp neyi yapmayacağamızı gösteren bir şey olarak yüceltmişlerdi. Fakat deneyimin harekete geçirme gibi bir gücü yoktur. Rolü neredeyse vicdanınki kadar azdır. Deneyimin bize gösterdiği tek şey şudur; geçmişimiz neyse geleceğimiz de o olacaktır ve geçmişte tiksinerek işlediğimiz günahları gelecekte defalarca, hem de mutluluk duyarak işleyeceğiz.”

 

"Üzerimizde en amansızca hâkimiyet kuran arzular, kaynağı konusunda kendimizi kandırdıklarımızdır. En zayıf güdülerimiz doğasını en iyi bildiklerimizdir."

 

“İnsanın ken­di kendini suçlamasının keyif veren bir yanı vardır. Kendi kendimizi suçladığımız zaman başka birinin bizi suçlama­ya hakkı kalmadığını düşünürüz. İnsanın ruhunu suçluluk duygusundan arındıran şey itiraf etme eyleminin kendisidir; günah çıkartan rahip değil.”

 

“Hayat, başkalarının hatalarını yüklenemeyecek kadar kısaydı. Herkes kendi hayatını yaşıyor ve bu hayatı yaşamanın bedelini ödüyordu. Acı olansa, insanın çoğu zaman tek bir hata için çok fazla bedel ödemek zorunda kalmasıydı. Aslına bakılırsa, insan tek bir hata için sürekli bedel ödeyip duruyordu. Kader, insanla olan alışverişinde alacak defterini hiçbir zaman kapatmıyordu.”

 

“Ceza çekmenin insanı arındırıp temizleyen bir yanı vardı. İnsanın hakkaniyetli bir Tanrı’ya ettiği dua ‘günahlarımızı bağışla’ değil de ‘yaptığımız kötülükler için bizi cezalandır' olmalıydı.”

 

İKİ ŞEHRİN HİKAYESİ

 

KÜNYE

Kitap Adı: İki Şehrin Hikayesi

Yazarı: Charles Dickens

Basım: Can Yayınları– 39.Basım- 2022

Sayfa: 462

Tür: Roman, Dünya Klasikleri

İNCELEME:

İki Şehrin Hikayesi / Charles Dickens

“Zamanların en iyisiydi, zamanların en kötüsüydü, hem akıl çağıydı hem aptallık, hem inanç devriydi hem de kuşku, aydınlık mevsimiydi, karanlık mevsimiydi, hem umut baharı hem de umutsuzluk kışıydı, hem her şeyimiz vardı hem hiçbir şeyimiz yoktu, hepimiz ya doğruca cennete gidecektik ya da tam öteki yana - sözün kısası, şimdikine öylesine yakın bir dönemdi ki, kimi yaygaracı otoriteler bu dönemin, iyi ya da kötü fark etmez, sadece "daha" sözcüğü kullanılarak diğerleriyle karşılaştırılabileceğini iddia ederdi.”

Edebiyat dünyasının “Dickens’ın en büyük tarihî romanı”, yazarın ise “yazdığım en iyi hikâye” diye tanımladığı eser bu paragraf ile başlıyor. Paris ve Londra arasında gelişen olay kurgusu, Fransız devriminin (1789) kanlı atmosferi temeline oturuyor. Devrim öncesi ve sonrası dönemi, sınıf farklılıklarını, vergiler altında ezilen halkın yoksulluğunu, aristokrasinin sefasını ve baskısını, toplumsal mücadeleyi, zalimliği, ayaklanmayı, haklı-haksız yargılamaları, öfke ve intikam duygusuyla canavarlaşan toplulukları gözler önüne seriyor. Böylesi bir kaosun içinde aşk ve fedakârlık ile harmanlanan bir aşk hikayesi yeşertiyor.

Lucy, öldü sandığı babası Doktor Manatte’in yaşadığını, 18 yıl boyunca Bastille Hapishanesi’nde haksız yere tutulduktan sonra bilinci biraz puslu şekilde eski bir çalışanının yanına yerleştirildiğini öğrenir. Baba kız buluşur ve Londra’ya yerleşir. Fransa’nın güçlü ailelerinden olan ancak ailesinin halka yaptığı baskı nedeniyle ailevi tüm maddi gücü reddeden Charles Darnay ile Lucy tanışır ve evlenirler.

Halk ayaklanmış, sokaklar kan gölüne dönmeye başlamış, aydınlar, aristokratlar ve hatta mülteciler Paris sokaklarında kurulan giyotinin bıçakları ile idam ediliyorken Charles aldığı acil bir mektup üzerine, risk alarak Fransa’ya gider. Hemen tutuklanır ve idam cezası verilir. Kayınpederi Dr.Manatte tüm gücünü kullanarak onu kurtarmaya çalışır. Arkadaşları Sydney Carton hayatta tutunamamış, hayallerini yitirmiş, Lucy’ye hayran bir adamdır. Tüm umutlarını yitirdiklerinde Carton’un alacağı bir karar, Lucy ve Charles için tüm geleceği değiştirecektir.

"Bir gün yorgun bedenlerin dinlendiği yerde yeniden buluşacağız!"

Tüm dünyayı etkilemiş tarihi bir dönemin ruhunu hissettiren ve bir klasik olmuş bu İngiliz Edebiyatı eserini okumanızı öneririm.

DOKUNULMAZ

 

KÜNYE

Kitap Adı: Dokunulmaz

Yazarı: Nedret Kılıç

Basım: Nemesis Kitap– 1.Basım- 2022

Sayfa: 469

Tür: Roman

 

İNCELEME:

Dokunulmaz / Nedret Kılıç

İlk kitap Kornelyus’un Ezgisi ile Kornelyus ve Mazandarani ailesinin hikayesine, 2.kitap Şedaraban ile Anton ve ailesinin hikayesine eşlik etmiştim. Bu hikayeler nerede, nasıl birleşecek, tüm bunlar neden anlatıldı sorusunun cevabını ise 3.kitap Dokunulmaz veriyor. Ancak önce kafaları iyice karıştırıyor, okuyucuyu ‘Ne yani, hiçbir şey öyle olmadı mı?’ diye düşündürüyor. Bambaşka bir kurgu okutuyor, şöyle bir güzel silkeliyor. Sonra tüm düğümler çözülüyor, ekran netleşiyor, patır patır herşey tekrar yerine oturuyor.

"Öykülerimizi kimselere vermeyip bizler anlatalım. Birazı gerçek olsun, çoğunu uyduralım. Öyle bir yazalım ki kafaları bulandırıp açalım. Sonsuza dek silinmesin adımız, ' Dokunulmaz' olalım! "

Bir akıl hastanesinde uzun yıllar ilaçlarla uyuşturulmuş karakterlerimizin buluşmasına tanıklık ediyoruz Dokunulmazda. Kornelyus, Anton, Fischer ve Pınar. İsteklerini, öfkelerini, kırgınlıklarını, arzularını, deneyimlerini farklı karakterlere yansıtarak birbirlerine farklı hikayeler anlatmaya soyunurlar. Hikayenin eşlikçileri Cecile, Ahu, Jiyan amca, Behram… Her karakter ayrı hikaye.

‘Ne gerçek, ne kurgu?’ diye sorgulatırken yazarın iç sesini bir karakterin ağzından duyuyor ve nedenlerin cevabını alıyoruz: “Biz neyiz? Okuyanların zihninde yaratmıyor muyuz sonsuz sayıda olasılıklardan birinde zaten yaşanan öykülerimizi?” Sonsuz olasılıklar evreninde farklı olasılıklarla tanışmak ilginçti.

Öz ne? Hakikat ne? Bilinç ne? Neden varız ve öldükten sonra ne oluyor?

Doğan bedenden bakan kim? Bedenden bakan, beden yokken neredeydi? Ben kimim?

Peki bu sorulara bir cevap var mı?

‘So ham, ham saha’:‘Ben, senim ben.’

Çok ilginç bir üçlemeydi. Kolay bir seri değil. Beyninizi yakacak bir deneyim olacağı şüphesiz. Yazar her ne kadar sırasız ve bağımsız okunabilir dese de bence bu sırayla hatta araya kitap almadan, kopmadan peşpeşe okunması gereken bir seri. Okumayı seçenlere uzun soluklu zihin zorlayan bu deneyimde kolay gele.

 

 KİTAPTAN SEVDİĞİM ALINTILAR:

 

"Göz kandırır, söz bulandırır. Zihin ise inandırır. Gerçek ne gördüğün ne duyduğun ne de inandığındır."

 

“…Çünkü okyanusu oluşturan atomların dalga olmadığı ama tümünün dalga hareketini yaratması gibi ‘zaman’ da varoluşun kumaşında parçalar halinde ama bir bütün olarak mevcut. Yani geçmişten gelen, şu ana değip geleceğe ilerleyen bir akış yok. Ne varsa bir bütün olarak var ve biz o bütün içindeki parçaları duyu organlarımızın kapasitesi kadar algılayabildiğimiz için ‘beyin’ süreklilik arz eden bir akış illüzyonu yaratıyor.”

 

“Gerçek diye bir şey yoktur, kabul edişler vardır. Kabul edişlerse o ana dek hafızada ne biriktiyse ve duygu merkezi bu birikenlerle ne fazda etkileşim içindeyse o kalitededir. Beyin bu kabul edişler ölçüsünde yorumlar yaratır dışarısı sandığınız yanılsama hakkında. Kabul edişlerin temelinde ise yüklenmiş programlar vardır, kültür, inanç ve anılar vardır.”

 

“Korkuyorum kendimden. Her şeyi hatırlatıyor aksim. Peki bütün bu korkuların anası ne? Ölüm değil mi? Kaçınılmazdan niçin korkulur? Bilmiyor muyuz sonu? Sonu biliyoruz da ya sonrası? İşte bu yüzden hikâyeler uydurmuş, tarifsizi tariflemeye kalkmış ilk uydurukçu.”

 

“Ölüm dediğin, varlığı kabul edişinden ötürü gerçek görünür. Varlığı seçebildin mi? Ne zamandır varsın? Var olmadan önce neydin? Ölünce ne olacaksın? Kulak ver: Hiç olmadın ve hiç ölmeyeceksin.”

 

“Siyahtan çıktı beyaz ve sonu hep siyahtır, bu kaçınılmaz.”

ŞEDARABAN

 

KÜNYE

Kitap Adı: Şedaraban

Yazarı: Nedret Kılıç

Basım: Nemesis Kitap – 1.Basım- 2021

Sayfa: 325

Tür: Roman

İNCELEME:

Şedaraban / Nedret Kılıç

Yazarın üçleme olarak sunduğu serinin 2.kitabı Şedaraban. Her ne kadar yazar bu iki kitap arasında okuma sırasının fark etmeyeceğini belirtse de iki kitapta da birbirine bağlı karakterlerin öncesini anlamak adına önce Kornelyus’un Ezgisi okunmalı. İlk kitapta detaylandırılan soy ağacının diğer ucundaki karakterleri açıyor yazar bu kitapta. Ve aslında çok uzak soy ilişkilerindeki insanların nasıl hayatta birbirlerine bir şekilde dokunduklarını da okuyoruz. Biraz ‘Hepimiz bu hayatta görünmez iplerle birbirimize bağlıyız’ sözünü hatırlattı bu kitap bana. Aslında zaten “hepimiz bir noktada ‘Bir’ değil miyiz?” vurgusu da yapılmakta.

Şedaraban ismi Türk musikisinde bir makam aslında ve Tanburi Cemil Bey ve onun ‘Şedaraban Saz Semaisi’ sıklıkla anılıyor kurgu içinde. Ben de bu vesileyle dinlemiş oldum.

Yine Türk siyasi tarihine, organize suç çetelerine, uyuşturucu kaçakçılığına, altının uluslararası transferine, istihbarat servislerine, felsefeye, deliliğe dokunmuş kitap. Ancak bu sefer odağında bir yasak aşktan filizleniyor. Felsefi sorgulamaları da bu hikaye üzerinden okuyoruz. Seçimler ve sonuçlar…

Odtü’de felsefe hocası olan, Amerikalı Lindsey ile İktisat öğrencisi Anton’un yasaklara meydan okuyan aşkı… Lindsey’in eli kanlı polis kocası Chris’in durumu öğrenmesi üzerine kaçacakları yer kalmıyor. Tek yolları ölüm. Sınır tanımayan aşkları ile birlikte ölmek mümkün mü? Peşpeşe iki intihar. Ancak neden asla anlattığımız durum değil. Şok edici bir son. Uzun zamandır ağzımı açık bırakan, ‘Hadi ama canımmm!!’ dedirten bir son okumamıştım. Ayrı ayrı açılan karakter hikayelerinden bazıları gerçekten çok dokunaklı olması yanında beni en çok etkileyen, gözlerimi yaşartan hikaye Peppi’nin hata-sonuç-bedel denklemindeki acıklı hikayesi oldu. Bir de gözlerine baktığı insanın sırlarını gören Nora. Unutmayacağım.

İlk kitaba göre çok daha akıcıydı. Son 50 sayfa hele koptu gitti. Tüm o felsefi derinlik bir tarafa okuduğum o vurucu sonun tatmini için bile okunacak bir kitaptı. Kitabı edinenler asla önceden son 3 sayfayı kurcalamayın. Yazarın ‘Serinin her şeyi’ diye tanımladığı, tüm anlatılanların neden anlatıldığı, her şeyin su yüzüne çıkacağı son kitap olan Dokunulmaz ile devam edeceğim.

 

 

KİTAPTAN SEVDİĞİM ALINTILAR:

 

“Bazı olmayışlar ağırdır, şahidim.”

"Olana dek geçirdiğimiz zaman ve emeğin uzunluğuyla olmayışın ani tezahürünün çatışmasını görebiliyor musunuz?"

“İleri baktığımda, her bir gözümde 12-15 derece dışa, 15 derece aşağıya doğru optik sinirin retinayı yararak girdiği "kör nokta" bulunuyor. Bu kör nokta, görüş alanımı vücut eksenimde 7,5 derece, göz eksenimde 5,5 derece kısıtlayan evrimsel bir kusur ve sonumuzu hazırlayacak zincirleme hatalarımızın baş müsebbibi, biliyorum. Onun yüzünden seni göremedim ve çarpıştık.”

 

“Bilmemek suçu hafifletmez, bağışlatmaz fakat uzay zamanda bir pozisyonu tarif eder. Düşün! Başlangıçta daha uzay zaman yokken kaynaktan bir yayılım' gerçekleşiyor. Aslında yayılan 'Şey' evren ve evrende 'bilgi' olarak ne varsa sebebi. 'Tek've aynı. Bir tohumun çınar ağacına ait tüm bilgiyi' içermesi gibi o 'Şey', evren ve muhtevasına dair ne kadar potansiyel varsa kapsıyor ve bilinmez bir sebeple saniyenin milyar kere milyar kere milyar kere milyar kere milyar kere milyarda biri kadar söylemesi bile güç zamanda 'oluş hali' olarak görünmezden görünene yürüyor.

(…)

O an ne varsa, şu anda da var. O anda olmayan 'Şey' şu anda mevcut olamaz. 'Uzay ve zaman' aslında giriş ve çıkışın yapılamadığı bir hapishanedir. Duvarları görmek de dokunmak da olanaksızdır çünkü duvarlar ve sınırlar yoktur. İşte bütün muhtevayı kapsayan o yayılma ânında 'Bir' değilsek neydik ve neredeydik?"

 

“Diğer türlerin yaşamıyla, ‘bizimki’ diye ayrıştırdığımız ‘yaşam’ arasında değer farkı olduğu ve yaşamın türlere göre sınıflandırılabileceği safsatasına nasıl ikna edildik?”

 

“Zıtlıklar evreninde uyumlu davranışları ancak "mükemmel hastalar" sergilerler. Onları "normal" sanırız çünkü "normal" kavramını onlar tanımlamıştır.”

 

"Geç uyanış, uyanış değil pişmanlığın habercisidir."

 

“Kim ne derse desin, mutlu insanın en mutlu ânı, uykuya daldığı andır ve mutsuz bir insanın en mutsuz ânı ise uykudan uyandığı andır. İnsan hayatı bir tür hata olmalı…”(Schopenhauer)

 

KORNELYUS'UN EZGİSİ

 

KÜNYE

Kitap Adı: Kornelyus’un Ezgisi

Yazarı: Nedret Kılıç

Basım: Nemesis Kitap– 1.Basım- 2020

Sayfa: 455

Tür: Roman

İNCELEME:

Kornelyus’un Ezgisi / Nedret Kılıç

“Yaşam denen kepazeliğin sırrını arayanlaradır hikayelerim.” Kornelyus

Nedret Kılıç’ın Kornelyus’un Ezgisi ile başlayan üç kitaplık serisini kitap dostumun önerisi üzerine aldım ve ilk kitap ile başladım. Son zamanlarda okuduğum en ilginç kitaplardan biri oldu. Karakter fazlalığı, anlatılanların karmaşıklığı bir taraftan ‘ben ne okuyorum’ duygusunu hissettirirken bir yandan da bir bilgi denizine düşmüş hissetmemle beni kendine gittikçe bağlayan bir kitap oldu. Kitap yarım bırakma huyum olmaması bu sefer bana 'iyi ki' dedirtti.

1870’lerden 2040’a uzanan 170 yıllık bir serüven; İran, Türkiye, Hindistan, İtalya, Amerika Birleşik Devletleri, Ukrayna ve Yunanistan gibi 7 ülke ayağında, 12 ana hikayeden oluşuyor. Şiirsel bir uslup ile yine şiir ve şarkı sözleri ile destekleyerek anlatıyor yazar hikayeyi. Kronolojik bir anlatım yok. Gelecek ve geçmiş arasında sürekli dolaşıyoruz. İran’lı Mazandarani’lerin 6 kuşak soyunun etrafında şekillenen bu kurgu içinde çok derin konuları irdeliyoruz. Zerdüştilik, felsefe, inanç, bilim, tarih, politika, derin devlet, uluslararası organize suç çeteleri, uyuşturucu kaçakçılığı, saykodelik madde (ayahuasca, DMT) deneyimleri, fetişizm, ölüm, bilinç, uzay-zaman-kuantum ve çok daha fazlası. Evrensel Bilinç ne? Ben dediğin ne? Varlık ne, hiçlik ne? Özgür irade var mı? İyi ne, kötü ne? …gibi varoluşsal sorgulamalarla derin bir anlatım sunuyor.

“Gözlerim miydi gören, parmaklarım mıydı yazan?

Peki kimdi konuşan, neydi söyleten? ‘Ben neyim, ben?’

Yağmıştı gökyüzü yüzüme; Bir ‘Şey' sonsuzsa o ‘Şey' dışında bir ‘Şey' olma ihtimalin yok. Ben senim, ben!"

Tüm bu farklı karakterler ve zaman geçişleri arasında okuduğumuz hikayeler kitap sonunda birbirine bağlanıyor. Ancak yazar kitabın sonunda bile sizi düşünmeye ve araştırmaya sevk ediyor. Bir-iki günde okunacak bir kitap değil. Ve dingin bir zihinle sakince okunması gereken kitaplardan. Kendine has bir ritmi, bir ezgisi var. Üzerine hücum edecek bilgi selinden ürkmeyen okurlara tavsiyedir. Ben serinin 2.kitabı Şedaraban ile devam edeceğim.

 

KİTAPTAN SEVDİĞİM ALINTILAR:

 

“İnsan; edinmek, biriktirmek, korumak ve tüketmek üzere programlı her kültürde. Edinirken endişe duymak, edindiğini yitirmemek için korkuya boğulmak var bir tarafta. Diğer taraftaysa hep daha iyisine ve fazlasına sahip olmak arzusu. Bu arzular kaçınılmaz olarak tatminsizliği, üzüntüyü yüklüyor duygu merkezine. Arzun ne olursa olsun, gerçekleştiği anda mutluluk diye kavramsallaştırılan kısa süreli bir durum ortaya çıkıyor. Sonrasında ise o durumun muhafaza edilmesi ve kaybedilmemesi düşüncesi beliriyor. Bu bitmeyen döngüde mutluluk hali yitirildiği an yeni bir arzu ve çaba yaratıyorsun yeniden mutluluk haline çıkabilmek için. Tekrarlanıyor döngü; endişe, korku, mutluluk ve acı diye. Bunu kastetmiştim, mayın tarlasından patlamadan çıkman imkânsız uçmayı öğrenmelisin, dediğimde. Anlıyor musun?”

 

“Kornelyus- Siyahın nesi var

Grace- Yok bir şeyi. En güzel renktir, hiçliğin rengi. Daha doğrusu hiçliğe en yakın tarifin rengi, yokluğun rengi.

Kornelyus- Sen hiçlik hakkında ne biliyorsun. Sen hiç, hiç oldun mu?”

 

“Neden ve nasıl soruları değil mi yaşam tecrübesini mutluluk içinde geçirmemize engel olan?”

 

“Siyahtan çıktı beyaz ve sonu hep siyahtır kaçınılmaz. Bana siyaha dönmeyecek bir şey söyleyin dediğimde “Güneş” diyor aptallar, işte bu kadarlar.”

 

“Olanlar o âna kadar tüm gelişmeleri izleyen “kukla oynatıcılarının” elbette hoşuna gitmemiş, savaş başlatmışlardı. Eroin, kokain ve diğer sentetik uyuşturuculardan ölen, soru sormadan koşulsuz itaat eden, sadece televizyon seyreden ve dört senede bir her şartta kendilerine oy atan koyunlar istiyordu yönetenler. Öldürdüğü kesin olan sigara ve alkol çocuklara satılırken, ot içenler hapisle cezalandırılıyordu. Öğretilenler dışında bir “gerçeklik fazına” dokunulması ve bunun kitleler halinde yapılması önlenmeliydi. Uyanmaya başlamış bu kuşak, savaş ekonomisi ve sömürü üzerine olan “Dünya Finans Sistemini” daha beter tehdit etmeye başlamadan bir çözüm üretmek şarttı.”

 

“Batılılar gerçek anlamını bilmeden kullandıkları "Nirvana" kavramını, bir kişinin erişeceği mertebe olarak algılıyorum. Oysa Nirvana "yok oluş" demekti. Bedenin içinde "var olduğu" düşünülen kişi, beden yaşarken yok oluyordu. Bir düşüncenin yok oluşuydu "Nirvana".”

 

“İnsan sadece konuşarak veya hareketleriyle iletişim kurmaz, düşünceler de algılanabilir eğer yeterli derecede istekliyse algılayan.”

KÜN

 

KÜNYE

Kitap Adı: Kün

Yazarı: Sezgin Kaymaz

Basım: İletişim Yayınları– 6.Basım- 2023

Sayfa: 479

Tür: Roman

İNCELEME:

Kün / Sezgin Kaymaz

Yazarın kalemine Düz Dünyacılar ile hayran olmuştum. Kün ise okurken ‘Bir insan bu hikayeleri nasıl kurgular, nasıl böyle birbirine bağlar?’ dedirtti. Hem güldüren hem hüzünlendiren bir yandan düşündüren, biraz tasavvufa yaslanan bir kalem Sezgin Kaymaz.

“Ol, yani ‘Kün’… Neleri neleri olduran bir roman, Kün.” Fantastik öğelerle gerçek hayatın yine iç içe geçtiği bir roman.

Tam ölememiş ölülerin, yaşayamamış dirilerin, Konya ağzıyla konuşan köpeklerin, dayak yemekten dayağın ustası olmuş el kadar bir oğlanın, işportacı müezzinin, vicdanlı cami imamının, merhametli ateistin, şerefsizlerle iyilerin mücadelesinin romanı Kün. Kader, inanç, rüyalar, sorgulamalar…

Ailesinin yok saydığı, şiddete alışmış Ömer, ölüleri duyup konuşabilen köpek Çeto, Ömer’e sahip çıkan cami imamı Muzaffer Hoca, Ömer’i himayesine alan ateist Hüdai Ağa, vicdanlı komiser Menderes. Gördüğü rüyayı yanlış yorumlayıp bir mezarlığı rant alanına çeviren muhtar Hacı Nacı Kalaycı, mezarlığın eski sakin-yeni deli ölüleri ve bu şaşkın yerinden edilmiş ölülerin araftan kurtulma mücadelesi.

Roman insanların ne kadar kötü olabileceğinin, yozlaşmanın, çürümenin, iki yüzlülüğün sınırı olmadığının ve türlü maskeler altına sığındığının altını çizerken diğer taraftan sevginin, şefkatin, merhametin ve iyiliğin de hep yamacında var olduğunu ve dönüştürücü etkisini vurguluyor.

İlk bölümler biraz yorabilir, ne okuyorum ben dedirtebilir, lütfen sabredin, önünüze derya deniz bir kurgu açılacak. Kitap çokça karakterin, parça parça hikayelerin sonradan başarıyla birleştirilmesiyle oluşuyor. Yöresel ağız yanında argo ve küfür yoğun kullanılsa da kurgu gereği rahatsız etmiyor. Muzaffer Hoca ile Hüdai Ağa’nın inanç-inançsızlık eksenindeki sohbetleri oldukça ilgi çekiciydi. Ömer ve Çeto ikilisini ise unutmayacağım. Kitabın sonunda gözyaşıma hakim olamadım. Yine çok etkileyici bir kurgu okudum, tavsiye ederim.

 

KİTAPTAN SEVDİĞİM ALINTILAR:

 

“Mekânı yoktu ölünün, ama gömüldüğü mezar aracılığıyla kâinatla bağı vardı. Bu yüzden çok kıymetliydi mezar denen şey(…)Yeniden doğuşun rahmiydi mezar(…)Ölünün, sonsuza kadar yaşamak üzere diriltileceği zamanı huzur içinde bekleyebilmesinin tek yolu kabrin emniyetiydi. Ölünün huzuru kaçarsa kâinatın huzuru kaçardı. Mezarlıklara dokunmayacaktın. Dokunursan, ölüler ne yapacaklarımı bilemezdi. Onların bilemediği şeyi diriler hiç bilemezdi.”

 

"Ölüm, 'Yaşıyorum' iddiasında olan kısacık dünya uykusundaki insanoğlunun bilmediği, bu tarafa geçmedikçe de bilemeyeceği upuzun bir yaşama şekliydi mesela... Ölüm, ölüm değildi. Eskimiş beden elbisesini çıkarıp attığın, sonsuz hayatın alıştırmasını yaptığın upuzun bir uyanıklık dönemiydi.”

 

“Allah Allah'sa eğer, hayırsız işi olmazdı. Allah'sa Allah, şerri merri de olmazdı. Bu laf Kitap'ta geçiyorduysa bile anlayan yanlış anlamış, o lafla bu maksadın hasıl olmayacağını aklı almamış olmalıydı.”

 

“İmkânsız imkansızdır. Mucize ise mucize. İkisinin arasında dağlar kadar fark var."

 

“Adalet var mıydı bu dünyada? Acaba Allah ara sıra dönüp 'Kullarım ne yapıyor bakalım?' diyor muydu? 'Onları attım oraya; ben olmazsam yollarını şaşırırlar. Bir çeki düzen vereyim.' falan? Allah var mıydı?”

 

“Kader, Zül Celâl in; ‘Böyle yazdım böyle yapacaksın' dediği şey değildi. 'Senin ne yapacağını biliyorum. Aha da şuraya yazdım' dediği şeydi. (…) Bir şeyi fazlacana arzu etmek mânâsız, hâttâ komikti. Hâttâ hâttâ bırak fazlacana arzu etmeyi, bir şeyi azıncık istemek daha komikti. Neyi ne kadar isteyeceğin de yazılıydı Levh-i Mahfuz' da çünkü, neyi ne kadar elde edeceğin de. Gerisi hikâyeydi...”

 

“Susuzluk, belki de senin canın su çekti diye değil, suyun canı sen çekti diye gelip yapışıyordu gırtlağına. Suya kavuş diye susatmıyordu Allah seni, su sana kavuşsun diye susatıyordu belki de.”

 

“Kâfur mu kokuyordum ben?

Evet, kâfur kokuyordum.

İlaveten nem, amber ve öd ağacı.

Ölü müydüm diri mi?

Ölü neydi?

Diri ne?”

 

BİOMORTEM

 

KÜNYE

Kitap Adı: Biomortem

Yazarı: Serkan Karaismailoğlu

Basım: Elma Yayınevi– 3.Basım- 2025

Sayfa: 264

Tür: Roman, Bilimkurgu

İNCELEME:

Biomortem / Serkan Karaismailoğlu

Benim gibi yazarın kalemine daha önce aşina olanlar tarzını bilir; anlatı biyoloji ve tıp alanından bilimsel araştırmalar ve akademik bilgilerle bezenerek aktarılır. Ve yazar bunu herkesin anlayacağı üslupla yormadan hatta ilgi çekici şekilde yapar. Biomortem, Glia serisinin ilk kitabı ve yine bilgi dolu bir bilimkurgu okuma fırsatı sunuyor.

Falin 59 yaşında, yazar olma hevesi eşi tarafından kursağında kalmış, sonrasında ise tanıştığı Amakrin sayesinde hem yeniden aşkı hem de hayali olan yazarlığı keşfetmiş bir adam. Kitapları yok satan ve bu sayede maddi güce kavuşan Falin’in kanser nedeniyle son günlerini yaşadığını öğrenmesi üzerine kurgu bambaşka bir yöne evriliyor. Biomortem ise hasta ve maddi güce sahip kişileri dondurup, tıbbi tedavilerin daha geliştiği bir gelecekte çözdürebileceğini garanti eden bir merkez. Biomortem’in sonraki müşterisi Falin oluyor. Peki onu neler bekliyor?

“Oysa biz biliyoruz ki yaşam ile gerçek ölüm arasında uzun mesafeli bir geçiş tüneli var. Burada anahtar kelimemiz tünel. Ne yazık ki insanlar bu geçiş tünelinin de ölüm olarak tanımlıyorlar oysa burası birçok noktasında acil çıkış kapısı barındıran bir ara bölge. Zaten bilimin geliştirdiği her yenilik bu acil çıkış kapılarından bir tanesini daha keşfedip birçok insanın son anda bu tünelden çekip çıkarmayı hedefliyor.”

Yaşam ile ölüm arasında sıkışıp kalmak, valiz-beden metaforu, ilahi bir perdenin gizemi ve büyüsü, arkea-mithe aşkı(endosimbiyoz), toprak-metamorfoz ilişkisi, çürümenin fizyolojisi, kriptobiyoz…

Hem varoluşun hem de yokoluşun hikayesini okuyoruz. Ölüm tam olarak ne zaman gerçekleşir? Tamamen yok oluyor muyuz? Ölümsüzlük gerçekten mümkün mü? Ölüm, yaşam, bilinç, beden, ruh, dönüşüm... Birçok insana ürkütücü gelen ölüme bakış açınızı değiştirecek bir anlatım. Ölümün biyolojisi üzerine bir bilimkurgu. Şimdilik Mater serisi hala favorim olsa da serinin devamını merakla bekliyorum.

 

KİTAPTAN SEVDİĞİM ALINTILAR:

 

“Öldüğümüzde tüm bedenimiz ve hücrelerimiz yerli yerinde duruyorken bizi terk edip giden şey tam olarak nedir?”

 

“Şu hayatta bizim için en büyük işkence belirsizlik dediğimiz süreçtir. İnanın en kötü senaryo bile uzun süreli belirsizliğin yarattığı hasar kadar beynimize zarar verici değildir. Şimdi soruyorum size, şu hayatımızda ölümden daha belirsiz olan ne var? Sonsuza kadar yok mu olacağız, reenkarnasyonla tekrar dünyaya mı geleceğiz, burada yaptıklarımızın karşılığını cennet ya da cehennem olarak mı göreceğiz?”

 

“Eğer ölümün bir dönüşüm olduğunu kavrayabilirsen o kadar kötü bir şey olmadığını da anlarsın. Nereden biliyorsun belki de beynimizde bilinç olarak var olan o enerji, bedenimiz öldüğünde özgürlüğüne kavuşuyordur. Belki de bedenlerimiz özgürlüğe kavuşmadan önce bir şeyleri öğrenmek zorunda kaldığımız organik hapishanelerimizdir.”

 

“Hücrelerin yaşama tutunma mücadelesi gerçekten de inanılmazdı. Her şey bu kadar canlıyken o zaman ölen şey tam olarak neydi ki? Yoksa insan ruhu dediğimiz şey 30 trilyon canlıyı etrafında tutabilen bir enerji formu muydu? Tıpkı gece küçük sinekleri etrafında toplayan ışık gibi ruh da hücreleri bir araya getiren bir melodi miydi?... Tüm hücreler canlıyken bir ruh neden bedeni terk ederdi?”

 

“Denklem çok nettir. Kelebeğin uçması için tırtıl gömülmek zorundadır. İşte yaşam ve ölüm arasındaki asıl ilişki metamorfoz fikrinin içinde gizli. Buradaki dönüşümü anlamak için insanın etrafındaki kozayı keşfetmek lazım. Bu kozanın adı toprak (...) Çünkü toprak, yaşamla ölüm arasındaki metamorfozun gerçekleştiği en ideal alandır.”

 

“Hücrelerimiz ve vücudumuzdaki mikroorganizmalarla beraber trilyonlarca canlının bir arada yaşadığı ortak bir yaşam formuyuz. Öyle ki hem devasa bir mezarlık hem de yaşamın sürekli yeşerdiği inanılmaz bir ormanız.”

 

“Evren parçaların sürekli dağıtılıp bir araya getirildiği müthiş bir yapbozdu. Üstelik her defasında ortaya mükemmel bir sonuç çıkıyordu. İşte yaşam bu nedenle çok kıymetliydi.”

KEDİ PSİKOLOJİSİ

 

KÜNYE:

Kitabın Adı: Kedi Psikolojisi

Kitabın Yazarı: Dr. Claude Beata

Yayınevi ve Basım: Doğan Kitap- 1.Baskı- 2026

Sayfa Sayısı: 240

Türü: Araştırma-İnceleme

İNCELEME:

Kedi Psikolojisi / Claude Beata

Dört Ayaklı Dostlarımız Bize Ne Anlatmak İstiyor?

Dr.Claude Beata hem veteriner hem de hayvan davranışları uzmanı bir psikiyatrist. Son araştırmalar ve kendi klinik deneyimleri çerçevesinde kedilerin gizemli dünyasına bir pencere aralıyor. Dünyayı kedilerimizin gözünden, onun beyninden, onun duygularıyla ve bilişsel yapısıyla algılamamıza yardımcı oluyor. Kedilerle birlikte yaşayan insanların zihnini kurcalayan birçok soruya cevap veriyor.

Kediler evcil avcılar mıdır? Avcılık iç güdülerinin tatmini neden bu kadar önemli?

Kediler insanı gerçekten tedavi edebilir mi? Şifa özellikleri nereden geliyor?

Kediniz sadece keyifsiz mi yoksa depresyonda olabilir mi? Depresyon sadece insanlara özgü mü?

Sizi ısırmasının özel bir nedeni olabilir mi?

Can acıtan ya da korkutucu eylemlere başvurmadan -cezalandırmadan- saldırıları önlemenin bir yolu var mı?

Kedilerin dengeli yaşamında temel bir unsur olan yaşam alanı uygunluğunu sağlamanın yolları nelerdir?

Kediler için sağlıklı bir ortamın beş temel ilkesi nedir?

Kedilerle kurulan etkileşimler kedi için büyük keyif kaynağı olabileceği gibi büyük stres kaynağı da olabilir. Öyleyse ilişkilerimizi keyfe nasıl çeviririz?

Kedilerde görülebilecek psikolojik rahatsızlıklar ve çözüm yolları nelerdir?

Kediniz neden bir anda kum kabı dışına tuvalet yapmaya başlamış olabilir? Kedilerin dengesini bozan sebepler nelerdir?

Tedavide özerklik (tedavinin bireyce kabulü) söz konusu ise kedilerde kısırlaştırma, ileri tedaviler, ötenazi gibi durumlarda etik yaklaşım ile kararı kim verecek?

Kedilerde bilinç var mı? Bilincin 6 kriteri (hafıza-duyumsama-dil-üstbiliş-zihin kuramı-özfarkındalık) kedilerde nasıl izleniyor?

Dışarıya erişimi olmadan yaşamak kedilerde davranış bozukluğuna yol açar mı?

“Elbette içeride yaşayan kedinin tüm ihtiyaçlarını karşıladığından emin olmak gerekir: üç boyutu keşfetme olanağı, avcılık davranışı sergileyebileceği oyunlar; zengin ve iyi organize edilmiş izolasyon, beslenme, aktivite ve etkileşim alanlarına sahip bir biyotop oluşturma…Tüm bunları sağladıktan sonra yaşam koşullarını ayıplamanın hiçbir gerekçesi kalmaz.”

Bu cevaptaki tüm unsurları ve yukarda belirttiğim soruları tek tek irdeliyor, kedilerin doğası, gereksinimleri, fiziksel ve ruhsal sağlıkları, tedavi yolları, kedi ebeveynlerinin dikkat etmesi gerekenler konusunda ufuk açıcı bir rehber sunuyor. Evinde ya da dışarıda kedilerle ilgilenen tüm patiseverlerin okumasını isteyeceğim bir kaynak. Şiddetle tavsiyedir.

 

KİTAPTAN SEVDİĞİM ALINTILAR:

 

“…Bu bize yırtıcılığın çok farklı faktörlerden kaynaklanabileceğini (hiperaktivite gibi bir gelişim bozukluğu, olumsuz çevre koşulları veya bir ruh durumu bozukluğu) ve bir belirtiyi değil, bireyi bütünüyle tedavi etmenin ne kadar önemli olduğunu gösterir.”

 

“Bir kedinin gerçek veya sahte bir avcılık faaliyeti gerçekleştirmesi refahı ve yaşam kalitesi için çok önemli bir unsurdur.”

 

“Yeterli uyarımı sağlamayan bir ortamın söz konusu olduğu çoğu durumda temizlik durumu ve saldırganlık gibi istenmeyen davranışların eşlik ettiği üretken bir kaygı hali veya barınak kedilerinde gördüğümüze benzer bir tutukluk veya depresif kaygı hali teşhis ederiz.”

 

“Kedi cezalandırıldığı anda ilişki bozulmaya, kötüleşmeye başlar ve saldırıların şiddeti giderek artar. Aradaki bağ gerilir. (…) Bir kedinin canını acıtırsanız veya bir kereliğine onu çok korkutacak bir şey yaparsanız ilişkinizi sonsuza dek mahvedebilirsiniz. Bu nedenle cezalandırmadan yasak koymak gerekir.”

 

“Fiziksel ceza kedilerde asla işe yaramaz! Bu, davranış bozukluklarını hiçbir zaman düzeltmez ve kaygı durumlarını daha da kötüleştirir.”

 

“Kediler için ilişki bir zorunluluk olmadığından dayatılan veya rahatsız edici bir ilişki söz konusu olduğunda bu, istenmeyen davranışların veya patolojik durumların göz ardı edilemez kaynağıdır… Asli ihtiyaçların dışında kaldıkları için etkileşimler iyi hazırlanmış, öngörülebilir ve har zaman olumlu olmalıdır.

 

“Kediler bizimle aynı duyusal dünyada yaşamaz.”

 

“Size bir sır vereyim: Kediler her zaman kostümlerinin iç cebinde nahoş olayları kaydettikleri bir kırmızı defter taşır. Defterdeki notların can sıkıcı bir özelliği vardır, o da hiçbir zaman silinmemesidir.”

 

“Bir acı, bir zayıflık hissi, ölçüsüz bir korku ile tüm bu hassas denge bozulabilir; yaşam karmaşık hale gelebilir. Kediler mutlu bir yaşamın ne kadar hassas olduğunu ve tüm dikkatimizi hak ettiğini hatırlatıyor.”

 

“Tıbbın diğer alanlarında olduğu gibi davranış tıbbında da amaç her zaman iyileştirmek değildir ve refaha ulaşmak her zaman mümkün olmaz. Böyle durumlarda yaşam kalitesini arttırmak ve güzel ilişkileri sürdürmek için çalışırız. Bizler ilişki bekçileriyiz.”

SIRÇA FANUS

 

KÜNYE

Kitap Adı: Sırça Fanus

Yazarı: Sylvia Plath

Basım: Kırmızı Kedi Yayınevi– 27.Basım- 2023

Sayfa: 254

Tür: Roman

İNCELEME:

Sırça Fanus / Sylvia Plath

Şiirleriyle ünlü yazar, 1963 yılında Victoria Lucas takma ismiyle tek romanı Sırça Fanus’u yayımlattıktan 1 ay sonra intihar ediyor. Kitabın ana karakteri Ester Greenwood’un yaşamına bakılınca otobiyografik nitelik taşıyan bir roman.

Ester üniversite öğrencisi, Edebiyat okuyor, şiirler yazıyor ve bir moda dergisinde makaleler yazıyor. Ancak dergi işi geldiği New York’ta kariyer çekişmeleri ve yapmacık insan ilişkileri onu yoruyor. Büyük hayalleri, beklentileri ile kendi gerçekliği, yetenekleri çelişiyor. Aklı sürekli karışıyor, sürekli heves edip vazgeçiyor, hiçbir şeye ait hissedemiyor. Erkeklerle ilişkileri, ailesinin beklentileri, sektörün beklentileri, kendi istekleri derken bir kimlik arayışına ve derin bir bunalıma giriyor. Yaşadığı ruhsal çöküşü ise bir intihar girişimi, sonrasında ise akıl hastanesi izliyor. Peki takip eden yoğun psikolojik tedaviler ile hayatla tekrar barışabilecek, içinde sıkışmış hissettiği fanustan dışarı çıkabilecek mi?

Toplumun kadına biçtiği roller, cinsellik, anne olmak, çocuk doğurmak, aidiyet duygusu, amaçsızlık, intihar gibi konuları merkezine alıyor. Nevrotik bir genç kadının iç dünyasına bir pencere aralıyor.

“Eğer iki karşıt şeyi aynı anda istemek nevrotiklikse ben tepeden tırnağa nevrotiğim. Hayatımın geri kalan kısmını karşıt şeylerin birinden öbürüne uçmakla geçireceğim.”

Kitabın başlarında genç kadın-erkek ilişkisi ve cinselliğini öne alan bölümler ile okul-dersler üzerine geçen anlatılar biraz ergenlik dönemi kitaplarını andırdığı için sıkıcı buldum. Ayrıca konular arasında ana bağlamdan kopuk geçişler de hoşuma gitmedi. Amaçsızlığı, sorgulamaları, depresyonu, intiharı, hastane ve tedavi süreci ise kitabın akıp gitmesini sağladı. Yine de hayata dair hevesini yitirmiş bir kadının iç dünyasını anlatan bir kitabın beni daha fazla etkilemesini beklemiştim, beni duygu açısından içine alamadı. Benim için ortalama bir kitap oldu.

 

 KİTAPTAN SEVDİĞİM ALINTILAR:

 

"Eğer birinden hiçbir şey beklemezsen, hayal kırıklığına uğramazsın."

 

“Sırça fanusun içinde ölü bir bebek gibi takılıp kalan insan için, dünyanın kendisi kötü bir rüyadır.”

 

“Durumun ne kadar umutsuzsa, seni o kadar uzağa saklamaya çalışırlar.”

 

“Bir kadının bir tek temiz yaşantısı olması gerektiği oysa bir erkeğin biri temiz öteki kirli iki yaşantısı olabileceği düşüncesi beni çileden çıkarıyordu.”

 

KÖPEK GİBİ BÜYÜTÜLMÜŞ ÇOCUK

 

KÜNYE

Kitap Adı: Köpek Gibi Büyütülmüş Çocuk

Yazarı: Dr.Bruce D.Perry – Maia Szalavitz

Basım: Koridor Yayınları– 35.Basım- 2023

Sayfa: 456

Tür: Psikoloji, Araştırma-İnceleme

İNCELEME:

Köpek Gibi Büyütülmüş Çocuk / Bruce D.Perry

Bir Çocuk Psikiyatristinin Not Defterinden Sıra Dışı Öyküler

“İlişkiler değişimin araçlarıdır ve en güçlü terapi insan sevgisidir.”

Bu kitapta insan ilişkilerinin doğasını ve gücünü daha iyi anlamamızı sağlayacak, oldukça uç deneyimler yaşayan kız ve erkek çocukların başarı öykülerini okuyacaksınız. Umut, hayatta kalma ve zafer öyküleri… “Bu kitabın tamamı gelişimsel travmanın, ihmalin, kurulan bağın kesilmesinin ve ilişkili çocukluk döneminde yaşanan olumsuzlukların çocuklar üstündeki etkisiyle ilgili.”

Yazar Nöroardışık tedavi Modeli (NTM) ismini verdiği travma odaklı bir klinik sorun çözme yaklaşımı geliştiriyor ve öncelikle kendi kurduğu akademide uygularken sonraları eğitmen yetiştirmek için dersler veriyor. Dr.Perry, gazeteci Maia Szalavitz desteği ile kitabı hazırlamış. 12 bölüm içeren kitaba, baskı yenilenmesi sırasında Ek bölüm ve çalışma kılavuzları da eklenmiş. Her bölümde farklı çocukların travma incelemesi, travma belirtileri ve uygulanan yöntemler, sürecin nasıl ilerlediği anlatılırken bir çocuk yetiştirilirken hassas noktalar, önemli yaklaşımlar, beyin gelişim süreci aşamaları, hangi evrede yaşanan yoksunluklara nasıl yaklaşılmalı gibi değerli bilgiler ediniyoruz.

 “Sonuç olarak çocukların fiziksel, duygusal veya psikolojik olarak travmadan kurtulmadan nasıl hayatta kaldıklarını belirleyen şey; etraflarındaki kişilerin özellikle de güvenmeleri ve inanmaları gereken yetişkinlerin sevgi, destek ve teşvik vererek yanlarında olup olmadıklarıdır.”

Doktorun tedavi yöntemi, travma geçirmiş çocukların iyileşme sürecinde sevginin, bağ kurmanın, sabrın ve zaman ayırmanın önemi üzerinde duruyor. Kurulan ilişkilerin sığ ve kısa süreli değil; sürekli, sürdürülebilir ve öngörülebilir olması verimlilik taşıyor. Çocuğun hayatındaki ilişkilerin sayısı, tabiatı ve kalıcılığı stres etkenlerini etkisizleştirmede kilit rol oynuyor. İyileşme açısından da rutinin ve tekrarın önemini vurguluyor.

Psikolojiyle ilgilenenlerin özellikle seveceği, bunun yanında bir çocuğa eli yüreği değen herkesin bilgi sahibi olması için okuması gerektiğini düşündüğüm bir kitap oldu.

 

KİTAPTAN SEVDİĞİM ALINTILAR:

 

“Ateş ısıtabilir veya yakıp yok edebilir, su susuzluğu giderebilir veya boğabilir, rüzgar okşayabilir ya da kesebilir. İnsan ilişkileri de böyledir. Birbirimizi hem yaratabilir ve yok edebilir, hem besleyebilir ve dehşet içinde bırakabilir, hem de travma yaşatabilir ve iyileştirebiliriz.”

 

“Çocuklar dünyaya dirençli olarak gelmezler, onların öyle olmaları sağlanmalıdır. Gelişmekte olan beyin, hayatın erken dönemlerinde hem iyi hem de kötü deneyimlerle kolaylıkla şekillenebilir ve bu dönem çocukların onlara karşı en hassas oldukları zamandır.”

 

“Deneyimin örüntüsü ve yoğunluğu önemlidir. Bir sisteme aşırı yük bindiğinde, kapasitesini aşacak şekilde çalıştırıldığında, ister spor salonunda sırt kaslarınızı, ister beyninizin travmatik stresle karşılaşan stres ağlarını aşırı çalıştırın, sonuç muazzam bir yıpranma, düzensizlik ve fonksiyon kaybı olacaktır.”

 

“Kişinin bir benlik geliştirebilmesi için, seçim yapması ve bu seçimlerin sonuçlarından öğrenmesi gerekir; size öğretilen tek şey itaat etmek olursa neleri sevdiğinizi ve istediğinizi anlamanız mümkün olmaz.”

 

“Gelişim sırasında belirli ağların ‘hassas dönemleri’ vardır ve bu dönemlerde normal olgunlaşmanın meydana gelmesi için belirli deneyimlerin yaşanması gerekir… Hassas dönemlerde gelişim açısından gerekli olan duyusal veya fiziksel deneyimleri yaşamayan çocuklar, yaşlarından çok daha küçük görünebilir ve kaçırdıkları bu becerileri öğrenmek için daha fazla tekrara ihtiyaç duyabilir…

 

“…Hayatın ilk senelerinde yaşanan duygusal yoksunluk insanları kötülüğe veya misantropiye (insandan kaçmaya) itebilir.”

 

“Sağlıklı gelişimin anahtarı doğru deneyimleri, doğru miktarlarda ve doğru zamanda yaşamaktır.”

 

“Bir deneyimle ilgili anınızı anlattığınızda, bir arkadaştan, akrabadan veya bir terapistten duyacağınız yorum o 'dosyayı' bir daha ortaya çıkardığınızda nasıl ve ne hatırladığınızı etkileyebilir. Zamanla çok ufak değişimler bile gerçekleşmemiş anıların yaratılmasına neden olabilir.”

 

“Bir çocuğun iyi yürekli, verici ve empatik olabilmesi için ona öyle davranılması gerekir. Cezalar bu özellikleri ne yaratabilir ne de örnek teşkil edebilir.”

MİRAS

 

KÜNYE

Kitap Adı: Miras

Yazarı: Vigdis Hjorth

Basım: Siren Yayınları– 9.Basım- 2023

Sayfa: 309

Tür: Roman

İNCELEME:

Miras / Vigdis Hjorth

"İnsan ailesini seçemez ama hikâyesini anlatmayı seçebilir."

Yaptığı ile yüzleşmeye cesareti olmayan bir baba, düzenini yitirmekten korkan, düşüncesiz bir anne. Birlikte ve sessizce tüm olayı örtbas ederek bir şey yokmuş gibi davranmaya devam ederler. Olay duyulursa ödeyecekleri bedel, kızları ile ilişkilerini yitirmeleri ihtimaline baskın gelir. Baba tarafından küçük yaşlarında fiziksel şiddet gören oğul Bard ve cinsel istismara uğrayan Bergljot aileden kopar ve tüm olaylar ısrarla görmezden gelinir, onlara sorunlu ve nankör evlat muamelesi yapılır. Bergljot kendini bir türlü ifade edemez, muhattap bulamaz, diğerleri ona inanmamayı seçmiştir. Aile saadeti bozulsun istemeyerek anne ve baba tarafında yer alan kızları Astrid ve Asa ile çocukları aile ilgisi, şefkati ve maddi desteği ile hayatlarını sürerler.

Bergljot profesyonel yardım alıp psikanaliz ile kendi içindeki tramvayı atlatmaya çalışır. Bard ile tekrar görüşmeye başlamaları da ona iyi gelir ancak ailenin diğer üyeleri ile karşılaşmak dahi istememektedir. Yılda bir iki kez mail ya da telefon iletişimi bile ona ağır gelmektedir çünkü sesi duyulmaz. Ailenin adil olmayan bir vasiyet hazırlaması ile miras çekişmesinin içine çekilir.

“Ne yapacağı belli olmayan saldırgan bir aslan varken ondan korkmayı bırakmak zordur ama şimdi aslan öldü.”

Ve bir gün bir ev kazası sonucu baba vefat eder. Miras çekişmeleri hararetlenir. Cenaze ve yasal süreçler derken aile zoraki bir araya gelmek zorunda kalır ancak bu Bergljot içindeki fırtınaları arttırır. Kız kardeşi Astrid onu dinlemek istediğini söylese de Bergljot samimiyet hissetmez. Kendini anlatma çabaları sonuç vermeyen kadın nasıl bir yol izleyecektir?

Yazardan okuduğum ilk kitaptı. Aile olmaya yönelik yapılan sorgulamalar oldukça dikkat çekiciydi. Kan bağı aile olmaya yeterli miydi? Asla. Peki ya bağışlamak, her şeyi bağışlayabilmek mümkün mü? Bence hiçbir şeyi bağışlamak zorunda değiliz. Geri dönüşü olmayan ve gerçek anlamda pişmanlık duyulmayan şeyleri özellikle. Okuduğuma memnun olduğum bir kitaptı, tavsiyedir.

 

KİTAPTAN SEVDİĞİM ALINTILAR:

 

"Gazetede ihanetle suçlanan bir kişinin hatasını kabul edip ağlamaya başlamasıyla mağdurun kılını bile kıpırdatmadan arkasını döndüğünden bahseden bir psikolog alıntılanmıştı. Psikolog, daha deneyimsiz olduğu dönemlerde bunu izlemeyi acı verici bulduğunu ve mağduru karşısındakinin gösterdiği pişmanlığı kabul etmesi için yüreklendirdiğini söylemişti.

Ama artık öyle yapmıyordu. Doğru sıralamayla yapılmazsa bu bir çözüm değildi. Mağdurun ümitsizliği, üzüntüsü ve öfkesi kabul görmeden önce ihanet eden kişi suçu kabulü yüzünden övülmemeliydi. Bu kabulün yokluğunda pişmanlık yere bir taş gibi düşerdi."

 

“Hayatımızın akışında önemli bir rol üstlenecek, yönümüzü değiştirecek seçimleri etkileyecek ya da belirleyecek insanlarla yollarımızın tesadüf eseri kesiştiğini düşünmek ne garip. Belki de tesadüf değildir. Karşımızdaki insanın, bilinçli ya da bilinçsiz, gitmek istediğimiz yöne bizi itekleyeceğini seziyor olabilir miyiz?”

 

“Sağlıklı biri olmak neye benziyordu acaba? Sağlıklı biri olmak, sakatlanmamış biri olmak nasıl bir şeydir bilmiyordum, kendi deneyimlerimden başka bir şey yoktu elimde.”

 

“Babamızın bizi görmesini isteriz, dedi (…) Bir oğlan çocuğu için en önemli şeydir bu, babası tarafından görülmek.

 

“Her şey bağlantılıdır. Anlamak üzere kulak kesilmiş biri için hiçbir sözcük tamamen masum değildir.”

 

“Kopmak ölüm gibi, diye düşündüm; başlarda insanın canını yakıyor, sonra yokluğa alışıyorsunuz, diğeri, ölen kişi, yavaş yavaş yok olup sizden uzaklaşıyor.”