KAPI

 

KÜNYE

Kitap Adı: Kapı

Yazarı: Magda Szabo

Basım: Yapı Kredi Yayınları– 11.Basım- 2023

Sayfa: 239

Tür: Roman

İNCELEME:

Kapı / Magda Szabo

“Size söylemem gerekir ki Emerence’i ben öldürdüm. Onu ortadan kaldırmayı değil kurtarmayı istemiş olmam bu gerçeği değiştirmez.”

Kitapta anlatıcımız kadın bir yazar. Eşiyle birlikte evlerine bir yardımcı almak isterler ve öneri üzerine mahalle sakini yaşlı Emerence ile anlaşırlar. Ancak yaşlı kadın kolay biri değildir. Emerence mesafeli, güvensiz, dikbaşlı ve sivri dilli bir kadındır. İstediğinde gelir, istediği kadar çalışır, ailenin sınırlarını görmezden gelir ancak çok çalışkandır. Çok yetenekli ve zeki bu kadın, kendini evine kapatmış ve izole bir yaşam sürer. En yakın birkaç arkadaşını hatta yeğenini bile evinin içine almaz. Evi bir gizemdir, kendince sırları vardır. Ancak tüm mahallenin de saygısını kazanmıştır.

Yazar ile yaşlı kadın arasındaki çekişmeli ve sert ilişki, birbirlerini anlamaya başladıkça bir dengeye erişir. Yıllar geçtikçe aralarında anne-kız ilişkisi şekillenir. Ve bir gün Emerence sırrını yazar ile paylaşır ve anahtarını yazara verir. Bir hastalık hali sonrası kimseden yardım istemeyen duruşu, Emerence için durumunun kötüye gitmesine sebep olur. Evhamlanan mahalle halkı ile endişe artar. Duruma dayanamayan yazar tamamen iyi niyetle ancak komşular ve doktorla birlikte yaşlı kadının evine baskın düzenler. Ancak hiçbir şey beklediği gibi ilerlemez. Bundan sonra olaylar tam bir trajediye döner.

Anahtarın elimizde olması kapıyı istediğimizde açma özgürlüğünü verir mi? Kapı bizim olmasa bile!

İyi niyet her zaman doğru ve haklı davranış sunar mı? Sınırları ihlal ediyor olsak bile!

Magda Szabo’dan okuduğum ikinci kitap, yazara Fransa’nın saygın ödüllerinden Femina’yı kazandırmış. Daha önce İza’nın Şarkısı ile aile ilişkilerine mercek tutan yazar, bu kitabı ile insan ilişkilerine ışık tutmuş. Kitaptaki anlatıcının yazar olması ve adının Magduska olarak geçmesi de anlatının otobiyografik öğeler taşıdığının altını çiziyor. Ve yazarın belki de kendi içsel hesaplaşmalarını kaleme aldığını da düşündürüyor. İlk tema insan ilişkileri gibi görünse de aslında mahremiyet, güven, iyilik, yalnızlık, ölüm gibi temaları işleyen ve sorgulatan çok derinlikli bir eser olmuş. Kapı burada mahremiyeti, anahtar ise güveni sembolize eden metaforlar olarak felsefi bir bakış gizliyor. Yeri geldi kızdım yeri geldi hüzünlendim, yeri geldi çokça düşündüm. Kitabı çok sevdim ve şiddetle öneririm.

 KİTAPTAN SEVDİĞİM ALINTILAR:

 

“Hiç kimseyi çılgınca sevmeyin çünkü kaybedersiniz, er ya da geç.”

 

“Her duygusal ilişki aslında bir saldırganlık ihtimali taşır, insan ne kadar çok kişiyle yakın ilişki kurarsa o kadar çok tehlikeye de maruz kalabilirdi.”

 

"Emerenc herkes için örnek alınması gereken, herkesin yardımına koşan bir insan, bir ülküydü... O kar kraliçesiydi, güvenliğimiz demekti. …kimseden bir şey istememiş, kimseye muhtaç kalmamış, tüm yaşamı boyunca herkesin derdini üstlenmiş, kendi sorunları hakkında hiç konuşmamış ancak tam konuşacağı sırada televizyonda programa çıkacağım tutmuş ve yaşamının onur kırıcı ve hastalıkla lekelenmiş biricik anında keşfedilmesine göz yumarak onu ortada bırakıvermiştim. Nasıl oluyordu da onu ve evini kedilerle doldurmasına yol açan merhamet duygusunun anatomik yapısını asla analiz edemiyordum?”

 

“İnsan, yüreğine saplanan bıçak eğer çok keskinse anında yere yığılmazmış.”

 

“Ölüler her zaman kazanır. Kaybedense yalnızca hayatta kalanlar olur.”

 

“Kim yalnız değildi ki? Bilmek isterdim doğrusu. Hatta biriyle birlikte yaşayanlar bile yalnız, sadece yalnız olduklarının bilincinde değiller, o kadar!”

 

"Barış istiyorlarmış. Siz buna inanıyor musunuz? Ben inanmıyorum, o zaman tüfekleri kim satın alacak? Adam asmak, yağma yapmak için hangi ba­haneler ileri sürülecek? Ayrıca dünyada bugüne dek barış olmamış da niçin bugün olacakmış?"

 

“Birine verebileceğiniz en büyük hediye onun acı çekmesine engel olmaktır.”

 

“…, insan evine girdiğinde eğer geldiğine sevinecek hiç kimsesi yoksa yaşamanın da herhangi bir anlamı yok.”